Empiryczne modele interpretacji wyrażeń zależnych kontekstowo, na przykładzie nieskonwencjonalizowanych eponimów, Agnieszka Dębska
W 1983 roku dwaj psychologowie zajmujący się problematyką komunikacji językowej H.H Clark i R.J. Gerrig opublikowali artykuł pt. „Understanding old words with new meanings” (Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior. (22), 591 – 608). Twierdzili oni, że proces interpretacji wypowiedzi jest niezwykle kreatywny i jest wynikiem analizy wielu pragmatycznych i semantycznych wskazówek. Zainteresowało ich w jaki sposób ludzie dokonują interpretacji nie opierającej się na konwencjach znaczeniowych, ale na informacjach o tzw. wspólnej wiedzy rozmówców czy na twórczym wykorzystaniu wiedzy o obiektach o których mowa w wypowiedziach.
Przedstawili oni model interpretacji eponimów, czyli wyrażeń utworzonych od nazw własnych (np. „Promienie Roentgena”). Aby uniknąć wpływu znajomości konwencji znaczeniowych stworzyli oni grupę własnych przykładów (np. „Do Napoleon Bonaparte to the camera”). Przedstawili oni również szereg konsekwencji empirycznych, wynikających z modelu.
W swoim wystąpieniu chciałabym po pierwsze przedstawić w zarysie model Clarka i Gerriga, po drugie przedstawić pewne wątpliwości teoretyczne, które pozwoliły na modyfikację modelu i wyprowadzenie nowych przewidywań empirycznych. Ponadto chciałabym skonfrontować założenia dotyczące tzw. wiedzy wspólnej z od niedawna opisywanym zjawiskiem „przekleństwa wiedzy” („course of knowledge”). Wynika z niego, że dorośli w bardziej skomplikowanych sytuacjach nakładają własną wiedzę o świecie na swoje przekonania o wiedzy innych osób (innymi słowy: zakłada się, że dorośli nie przechodzą bardziej wysublimowanych testów fałszywych przekonań).
Być może nie dokonujemy interpretacji wypowiedzi w oparciu o ustalenie wspólnej wiedzy swojej i rozmówcy (co było podstawowym etapem komunikacji dla H.H Clark’a), ale w oparciu o swoją własną wiedzę, w której wyobrażenie o cudzej wiedzy jest jedynie elementem. Nazywam to stanowisko „egocentryzmem interpretacyjnym” (w nawiązaniu do: „epistemicznego egocentryzmu”, por. np. Royzman, E.B., Cassidy, K.W., & Baron, J. (2003). ‘‘I know, you know’: Epistemic egocentrism in children and adults. Review of General Psychology, 7, 38–65).
godz. 11:00, sala 411, Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski
Bibliografia:
